Van de wereldberoemde Goudse Glazen in de Sint-Janskerk tot historische musea, kunstgaleries en ambachtelijke tradities: in Gouda wandel je dwars door het verleden, van de middeleeuwen tot nu. Tegelijkertijd bruist de stad van kaas en stroopwafels van creativiteit en gezelligheid. Juist die combinatie van historie, kunst, cultuur en een levendige sfeer maakt Gouda bijzonder voor een culturele citytrip. Ik neem je mee!
Wie door Gouda wandelt, merkt al snel dat de stad meer is dan kaas en de overigens heerlijke stroopwafels (koop ze bij Kamphuisen Siroopwafelfabriek, Berg’s Bakery en de Stroopwafelmuur van Markus)! Achter de historische gevels, de grachten en steegjes ontvouwt zich een stad vol verhalen, kunst en eeuwenoude ambachten. Gouda voelt intiem en levendig; een plek waar het verleden niet verstild is geraakt, maar nog altijd zichtbaar en voelbaar aanwezig is. Tijdens mijn wandeling door de binnenstad ontdek ik hoe geschiedenis, cultuur en creativiteit samenkomen.
Markt en het oude Stadhuis
De ochtend begint op de Markt, het kloppende hart van de stad. Het gotische stadhuis, dat gerestaureerd en verduurzaamd wordt om in 2027 weer open te gaan, lijkt zo uit een prentenboek te komen. Aan de rechterzijgevel zie je het klokkenspel met mechanische poppen. Hoofdrolspeler in het poppenspel is Floris V, die Gouda in 1272 stadsrechten verleende. Elke twee minuten over het halve en het hele uur word je getrakteerd op een fraai schouwspel.
Rondom het plein vullen terrasjes zich met koffiedrinkers en dagjesmensen terwijl de klokken luiden boven de stad. Na een pauze bij Cantina van Jongkind, verborgen in een historisch hofje uit 1702, voor een koffie van huisgebrande koffiebonen, wandel ik richting de Sint-Janskerk, een van de indrukwekkendste plekken van Gouda. Met 123 meter is het de langste kerk van Nederland. Eenmaal binnen valt vooral het zonlicht op dat door de gebrandschilderde Goudse Glazen naar binnenstroomt en zorgt voor een bijna magische gloed.
Sint-Janskerk
De ramen vertellen verhalen uit de Bijbel en uit de Nederlandse geschiedenis. Het grootste deel dateert uit de zestiende eeuw en is ontworpen door beroemde glazeniers waaronder de Goudse gebroeders Crabeth. Van hen zijn zo’n twintig ramen te zien in de kerk. Terwijl ik langs de glazen wandel, ontdek ik koningen, oorlogen, symboliek en religieuze taferelen die eeuwen geleden al indruk maakten op bezoekers. Het meest recente glas is het Erasmusglas, gemaakt in 2016 door kunstenaar Marc Mulders.
Bij je entreeticket voor de kerk is een gratis audiotour inbegrepen van ongeveer 40 minuten. Je hoort de verhalen achter de glazen en feitjes over de kerk. De kerk is onderdeel van het Grootste Museum van Nederland. Super leuk is trouwens de kindertour! Jonge ontdekkers gaan op zoek naar zes mysterieuze kisten gevuld met spannende opdrachten voor een verrassende kijk op de kerk. De Kindertour is inbegrepen bij een bezoek aan de kerk, tot 17 jaar gratis entree.
Meer over Sint-Janskerk
Museum Gouda
Na de Sint-Janskerk maak ik een korte wandeling in de buurt, langs sfeervolle grachtenpanden, verborgen hofjes en etalages met design, keramiek en kunst. Ik maak een korte stop bij de Museumhaven Gouda, aan de Bogen, Vest, Buurtje en Turfsingel. Erg leuk om de bijzondere collectie historische bedrijfsvaartuigen te zien en nog even van een koffie te genieten bij Museumhavencafé IJsselhuis met het mooiste uitzicht van Gouda. In dit historische schipperswachtlokaal vind je voor de lunch en diner een menukaart met verse, lokale ingrediënten en veel (vergeten) seizoensproducten. Lekker!
Ja, Gouda heeft iets verrassend creatiefs. Je voelt dat kunstenaars en makers zich hier thuis voelen. Dat zie je in Museum Gouda dat in het prachtige, vijftiende-eeuwse, voormalige Catharinagasthuis is gehuisvest. Ooit werden hier zieken en armen verzorgd; nu vormen de zalen het decor voor kunst en stadsgeschiedenis. Binnen ontdek je de collectie altaarstukken en de Goudse plateelzolder met het beroemde Gouda Plateel en schilderkunst.
De interactieve stadsmaquette van Gouda in 1562 trekt ook de aandacht. Het voelt alsof je even terugreist in de tijd en door het Gouda van eeuwen geleden kijkt. Tip! Tijdens de Gouda Kaasmarkt kun je met een gids de maquette bezoeken en krijg je er verhalen bij cadeau.
Wat Museum Gouda bijzonder maakt, is de mix tussen kunst van oude meesters, persoonlijke verhalen en originele exposities. Zo is er Salon Arntzenius met sfeervolle landschappen en portretten van Nederlandse en Franse meesters die je meenemen naar de negentiende eeuw. Actuele, wisselende tentoonstellingen zorgen voor een frisse blik op kunst en actualiteit. Mis ook niet Museumcafé Gouda en de overheerlijke high tea-opties, in de zomer geniet je ervan in de ommuurde museumtuin omgeven door geschiedenis.
Lunchen in Gouda uit de kunst
Tijd voor een lunch aan het water bij Unique in de Kleischuur – fine dining op hoog niveau, met recht een culinaire reis langs Goudse smaken. In het rijksmonument uit circa 1900, werd vroeger de witte klei voor het wereldberoemde Goudse plateel opgeslagen. Daarna wandel ik terug richting de Markt en de Goudse Waag. Dit monumentale gebouw uit 1668, ontworpen door architect Pieter Post, speelde eeuwenlang een belangrijke rol in het handelsleven van de stad. Hier werden goederen gewogen om belasting te heffen en later werden er kazen gewogen voordat ze verhandeld werden. Nog altijd verwijzen de originele weegschalen en het gevelreliëf naar die rijke geschiedenis.
De Goudse Waag
Tegenwoordig huist hier Museum De Goudse Waag, waar het verhaal van “Made in Gouda” centraal staat. Met een audiotour ontdek ik waarom Gouda in de vijftiende en zestiende eeuw uitgroeide tot een van de belangrijkste handelssteden van de Lage Landen. Niet alleen kaas maakte Gouda beroemd, maar ook bier, kaarsen, stroopwafels, keramiek en kleipijpen vonden vanuit deze stad hun weg door heel Europa. Het museum brengt die geschiedenis op een toegankelijke manier tot leven. Je ontdekt hoe ambachten generaties lang werden doorgegeven en waarom Gouda nog altijd wereldwijd bekendstaat om vakmanschap en kwaliteit.
Wat mooi is aan Gouda, is de ambachtelijke sfeer die nog overal zichtbaar is. In winkels ruik je verse stroopwafels, in speciaalzaken liggen lokale kazen op houten planken en in ateliers werken kunstenaars aan moderne interpretaties van eeuwenoude technieken. Wat te denken van kleine chocolaterieën waar makers bonbons met de hand vullen en repen met zorg assembleren? Zo laat Chocoladeatelier PUUR in de Naaierstraat zien dat cacao van ver een goed duo vormt met lokaal vakmanschap.
Kunst in Goudse galeries
Over kunst gesproken - wie van galeries houdt, kan in Gouda zijn of haar hart ophalen. Bij kunstwalhalla Unit4Art ontdek je moderne kunst van nationale en internationale kunstenaars in ruimtes vol fotografie, schilderkunst en mixed media. Galerie Montulet toont hedendaagse realistische kunst in een monumentaal pand aan de Hoge Gouwe en Domo Eclectica is een toegankelijke plek waar kunst, workshops en ontmoetingen samenkomen. Ook galerie Honingen en galerie de Hollandsche Maagd zijn fijne adressen voor wie houdt van eigentijdse kunst, sculpturen en bijzondere exposities. In het monumentale pand van De Firma Kunstcentrum tegenover de Sint-Janskerk voel je hoe Gouda nog altijd een creatieve broedplaats is voor kunstenaars en makers. En als je geluk hebt, zie je misschien Arie Bouters of Trudy Otterspeer aan het werk in hun atelier.
Terras pakken in Gouda
Aan het einde van de middag strijk ik neer op een terras aan de Markt en gebruik deze lijst met terrassentips. Restaurant Brunel waar je stijlvol dineert bij de historischeVisbanken blijkt een schot in de roos. De kaart is gevarieerd met verse, seizoensgebonden gerechten in klassiek-moderne stijl en de wijnkaart in optima forma. Terwijl de zon langzaam over de gevels zakt, besef ik hoe veelzijdig Gouda is. Het is een stad waar je blijft dwalen, kijken en ontdekken. Een plek waar middeleeuwse straatjes leiden naar moderne galeries, waar eeuwenoude glazen schitteren, je het lokale vakmanschap proeft in verborgen hofjes en waar achter iedere gevel weer een nieuw verhaal ontstaat.
