26 september 2026 – 29 maart 2027
In de 17de eeuw waren niet schilderijen, maar wandtapijten de meest luxe kunstvorm. En Gouda was in ons land het belangrijkste centrum van die tapijtkunst. Dit najaar zijn de metershoge kunstwerken, die ooit in de stad werden geweven, weer even terug op hun geboortegrond. Museum Gouda brengt voor het eerst in Nederland een groot aantal van deze bijzondere wandtapijten samen. In de museumzalen kunnen bezoekers zich onderdompelen in enorme geweven landschappen en mythische taferelen.
Wie in 2025 het staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan Zweden volgde, zag misschien de enorme wandtapijten waar het koningspaar voor fotografen poseerde. Deze kleurrijke kunstwerken werden eeuwen geleden in Gouda gemaakt. Ze hangen normaal gesproken in kastelen en paleizen in binnen- en buitenland, maar komen dit najaar voor één keer terug naar de stad waar ze ooit op het getouw lagen.
Kostbaar en tijdrovend maar oh zo mooi
Wandtapijten waren in de 16e en 17e eeuw echte statussymbolen. Ze waren kostbaar en heel tijdrovend om te maken en werden gebruikt om grote zalen van paleizen en kastelen mee te versieren. Boslandschappen, exotische bloemen, dieren en verhalen uit de mythologie werden met duizenden draden tot metershoge kunstwerken geweven.
Recent onderzoek laat zien dat Gouda in die tijd een belangrijk centrum van deze indrukwekkende weefkunst was en wie de hoofdrolspelers waren. Dit verhaal is bij veel Gouwenaars nog onbekend. Museum Gouda brengt daar verandering in met Wonder Walls – Geweven Meesterwerken.
Grootste tentoonstelling over wandtapijten ooit in Nederland
De tentoonstelling is de eerste in Nederland van deze omvang over de rijke geschiedenis van de wandtapijtkunst. Monumentale tapijten uit binnen- en buitenland vertellen niet alleen verhalen over luxe en rijkdom, maar ook over de mensen die de tapijten maakten en verhandelden. Migratie, internationale handel, uitwisseling van kennis en vrouwelijk ondernemerschap blijken daarbij een belangrijke rol te hebben gespeeld.
Zo wordt een wandtapijt meer dan een prachtig decoratief kunstwerk: het vertelt ook het verhaal van de wereld waarin het werd gemaakt.
Wonder Walls laat ook zien waarom wandtapijten zo bijzonder zijn: ze combineren artistieke rijkdom met mobiliteit. Anders dan muurschilderingen kunnen ze worden opgerold en vervoerd, waardoor ruimtes in korte tijd veranderen in rijk gedecoreerde zalen. Hierdoor worden wandtapijten ook wel de ‘mobiele fresco’s van het noorden’ genoemd.
Topstuk uit Goudse stadhuis
Het stadsbestuur van Gouda koopt eind 16e eeuw al de eerste stukken voor het stadhuis. In de tentoonstelling is ook een monumentaal tapijt te zien dat sindsdien in het Goudse stadhuis hangt. Vele Gouwenaren hebben voor dit topstuk hun 'ja-woord' gegeven: tot op de dag van vandaag vormt het ruim tien meter lange landschap het vaste decor voor veel Goudse bruiloften. Dit jaar ondergaat het stadhuis een grote renovatie en wordt ook dit geliefde wandtapijt gerestaureerd. Bij hoge uitzondering komt het naar Museum Gouda, om daarna weer voor de komende eeuwen terug te keren naar zijn vertrouwde plek.
Ontdekkingstocht
Bezoekers stappen in deze tentoonstelling letterlijk een andere wereld binnen. In een overweldigend groen landschap van loofbomen, bloemen en vogels ontvouwt zich een omgeving vol details, doorkijkjes en verrassingen. Wat eerst een bos lijkt, blijkt bij nader inzien een rijk gedecoreerde kamer. Die ervaring vormt het vertrekpunt voor een ontdekkingstocht langs de belangrijkste makers, hun technieken en verhalen en de internationale betekenis van de wandtapijtkunst. Metershoge wandtapijten uit collecties in binnen- en buitenland transformeren de museummuren tot wonder walls. Achter de tapijten gaat een wereld schuil waarvan het bestaan tot nu toe nauwelijks bekend was. De tentoonstelling beantwoordt vragen als: wie maakten deze tapijten, hoe werden ze vervaardigd en waarom speelde juist Gouda hierin zo’n belangrijke rol?
Gouda als internationaal centrum van tapijtkunst
Vanaf de jaren 1580 groeit Gouda in hoog tempo uit tot hét centrum van de tapijtproductie in de Noordelijke Nederlanden. Protestantse Vlaamse ambachtslieden trekken door politieke en religieuze onrust naar het noorden, en Gouda haalt hen actief binnen met gratis poorterschap, belastingvoordelen en huisvesting. De kloosters die leegstaan sinds de reformatie blijken een schot in de roos: ze bieden precies de ruimte die nodig is voor weefgetouwen van wel vier meter breed. Zo ontstaat een bloeiende industrie, waarin in de 17e eeuw naar schatting zo’n 450 tapijtmakers werkzaam zijn, verspreid over ongeveer veertig ateliers in de stad. In de tentoonstelling maakt een reproductie van een 16e-eeuwse kaart zichtbaar waar die kloosters – en dus de weverijen – zich bevinden. De Vlaamse migranten geven Gouda twee eeuwen lang een economische én artistieke impuls.
Op het pluche
Niet alleen de wanden, ook meubels worden in die tijd opgeluisterd met weefkunst. Zo heeft iedereen die lid is van een gilde, of deel uitmaakt van de vroedschap of het burgemeestersambt, een eigen kussen. Het museum legt ook de lijn naar het heden. In een bijzonder kunstproject ging ontwerper Mina Abouzahra aan de slag met hedendaagse ‘gilden’ om een eigen kussen te ontwerpen, van een meiden voetbalteam tot een zangkoor en een club tuinders. De kussens worden in Marokko geweven met technieken die nauwelijks verschillen van die van eeuwen geleden, en krijgen ook een plek in de tentoonstelling.
Audiotour
Bij de tentoonstelling verschijnt een audiotour waarin conservator Ingmar Reesing inzoomt op details die je gemakkelijk over het hoofd kan zien.
Publicatie
Museum Gouda maakt in eigen beheer een kleine geïllustreerde publicatie bij deze tentoonstelling.
Publieksprogramma
Rond Wonder Walls organiseert Museum Gouda een uitgebreid publieksprogramma, van een offline yap & yarn avond tot workshops waarin bezoekers creatief met textiel aan de slag kunnen. Actuele informatie over het programma is te vinden via de website van het museum.
Ook te zien: Mina Abouzahra - Woven Letters
Gelijktijdig met Wonder Walls is de solopresentatie Woven Letters van Mina Abouzahra te zien in Museum Gouda, met tapijten en meubels die zij de afgelopen tijd maakte. In haar ontwerpen komen de kleurrijke werelden van Marokkaans vakmanschap en Dutch design samen.
De tentoonstelling Wonder Walls kwam tot stand in samenwerking met het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis en wordt mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds, het Cultuurfonds, mede dankzij het Barbas-van der Klaauw fonds, VSBfonds, de Gravin van Bylandt Stichting, Zonta Nederland en Stichting Jac. Bezemer.
